Zaay|

Microsoft, piyasaya yeni süreceği Arc Mouse ile kafanızdaki klasik fare anlayışını çökertmeye çalışıyor. Bu fare arkadaşlarına göre çok değişik özelliklere sahip olmasıyla birlikte en büyük özelliği katlanabilir olması. Nasıl olduğunu merak ediyorsunuz tabi. İşte resimler…

Şu sıralar başı Vista ve XP eleştirilerine maruz kalan Microsoft, zaman bulduğu bir anda böyle bir mause yapmaya karar vermiş. Yıl sonunda piyasaya sürecekleri Arc Mause ile donanım alanında atağa geçmek isteyen Microsoft, farenin özelliklerinden bahsederken yeni nesil teknolojiler hakkında ipuçları verdi.

Arc Mouse’u farklı kılan kablosuz olması ya da kullandığı bir teknoloji değil. Fare, geleneksel farelerden tasarımıyla ayrılıyor. Katlanabilir yapısı ve gelecekten gelen bir cihazmış gibi görünmesi, Arc Mouse’un ilgi çekmesi için yeterli. Microsoft yeni faresiyle “laptop farelerinin sunduğu taşınabilirliği tam boy bir fareye entegre etmek” istediğini söylüyor.

Bu farklı tasarım fareye dikkat çekici bir özellik katıyor. Ancak bilirsiniz ki farelerde gösterişten çok ergonomiklik ön plandadır. Bu farenin ne kadar ergonomik olduğu tartışıla dursun eğer Microsoft kullanım kolaylığı ile farklı tasarımı birleştirebilirse, Arc Mause büyük işlere imza atabilir. Arc Mause yıl sonunda 60 dolar gibi bir fiyatla satışa sunulacak. İlgililere duyurulur.

1. Sınıf

Zippy GSM ve PSL ürün grubu

* Zippy genellikle server tipi ürün g***** sahiptir..
* Server tipi olduğu için genellikle gürültülü 80lik fana sahiptir.Gaming serisi nispeten daha sessizdir..Psl serisinde extra 40lık fan vardır.
* Yüksek kalite kapasitör ve kompenent kullanılır
* ati crossfire ve nvidia sli sertifikasına sahiptir..
* %1 line regulation
* Tr de malesef bulunmamaktadır

Pc Power&Cooling Turbo-Cool ürün grubu

* Server tipi üretilir ancak extreme kullanıcılar tarafından oldukça popülerdir.
* Top quality kompenentlere sahiptir
* %1 line regulationa sahiptir
* Malesef zippy gibi tek 80lik fanıyla gürültülüdür ancak yeni serilerde nispeten gürültü seviyesi düşürülmüştür
* Ati CF ve Nvidia sli sertifikası
* Oldukça pahalıdır
* Trde malesef bulunmamaktadır

Silverstone Zeus ürün grubu

* Server psularıyla ünlü etasis üretimidir.
* Build quality üst düzeydedir..
* Server tipi psular içinde en sessiz üründür..
* Nvidia sli ve Ati Cf sertifikası
* Fireball tarafından trye ithal edilmektedir.

Silverstone Olympia

* Seventeam 1kw üretimidir..
* Tek +12v raili üzerinden sürekli 80A peak olarak 88A ile piyasadaki en güçlü psudur
* %1 line regulationa sahiptir..
* Built quality üst düzeydedir.
* Ati Cf ve Nvidia sli sertifikası çıktığında alacaktır.
* Yakın bür sürede Tr de bulunabilecektir..
* Yeni pci-e rev2 (8pin) güç çıkışına sahiptir

Etasis Gaming Power ürün grubu

* Silverstone Zeus için yazmış olduğumuz özellikler geçerlidir.
* Tr de bulunmamaktadır

Enermax Galaxy ürün grubu

* Top quality psular içinde en sessiz üründür.
* Top quality kompenentlere sahiptir
* Efficient(verim) üst düzeydedir.
* Top quality ürünler içinde modüler(tak-çıkar) olan tek üründür.
* Mükümmel seviyede line regulationa sahiptir
* Fireball tarafından tr ye ithal edilmektedir.
* Benim kullanmakta olduğum PSUdur

2. Sınıf

Enermax Liberty ürün grubu

* Modüler
* Çok iyi seviye voltaj regulation
* Çok sessiz ve verimli
* Ati Cf ve Nvidia sli sertifika
* Tr de yaygın olarak bulunabilir.

Silverstone Element ve Strider ürün grubu

* Enhance’in en kaliteli ürün grubudur.
* Verimli ve oldukça sessizdir.
* Oldukça kalitelidir
* Ati Cf ve nvidia sli sertifikası
* Tr de yaygın olarak bulunabilir

Seasonic S12 ve M12 ürün grubu

* Verimli ve çok sessizdir.
* Başarılı voltaj regulasyonu sergiler.
* M12 serisi modülerdir.
* Ati Cf ve nidia Sli sertifikası
* Tr de mevcuttur.

Corsair ürün grubu

* Verimli ve sessizdir.
* modülerdir.
* Seasonic üretimi olup daha kaliteli kompenentlere sahiptir(örneğin 105 derecelik kondasatörler)
* Ati cf ve Nvidia sli sertifikası
* Tr de mevcut değildir

Andyson’s server serisi ve high-effiency ürün grubu

* Stabil ve oldukça kaliteli built qualitye sahiptir.
* high-effiency grubu %84e varan verime sahip olmakla birlikte oldukça sessizdir.
* Tr de bulunmamaktadır.

Ultra X-finity/X-pro 800W ürün grubu

* Andysons’un server serisi üzerine kuruludur
* TR de bulunmamaktadır

Ultra X-finity/X-pro 600&700W ürün grubu

* Andyson’un high-effiency ürün grunu üzerine kuruludur.
* Tr de bulunmaktadır

Hiper Type-R&Type-M ürün gurubu

* Andyson üretimidir Ultra modelleri gibi.
* Tr de bulunmamaktadır.

OCZ Power-Stream ürün grubu

* Topower üretimi olup en kaliteli topower üretimidir.
* %1 line regulation
* Oldukça stabil ve güçlüdür
* Trde bulunmamaktadır

Pc Power&Cooling silencer serisi

* Seasonic üretimidir.
* Seasonic s12ve M12 özellikleriyle tamamen aynıdır.
* Tr de bulunmaz.

3. Sınıf

Tagan Black-Easycon-2 force ürün grubu

* Topower üretimidir.
* Çoğu modeli sessiz ve verimlidir
* Build qualitysi iyi olmakla birlikte orta kalite kompnenetlere sahiptir.
* Easycon serisi modülerdir
* Ati cf ve nvidia sli sertifikalrına sahiptir.
* Tr de yaygın olarak bulunur.

Fsp Epsilon ve blue ürün grubu

* Verimli ve sessizdir.
* Kompact bir yapıya sahiptir.
* Zaman zaman Ripple sorunları görünmektedir.
* Oldukça ucuzdur.
* Ati Cf ve Nvidia sli sertifikası
* Tr de yaygın oalrak bulunur.

OCZ Gamex-strem ürün grubu

* Fsp Epsilon grubu ile tamamen aynıdır.
* yukarıda bahsettiğimiz Epsilon özelliklerine sahiptir.
* Tr de bulunmaz

Zalman ZM-600

* Bir diğer Epsilon tabanlı Psudur.
* Yukarıda bahsettiğimiz Epsilon özellikleri ub ürün içinde geçerlidir.
* Epsilon serisine fark olarak zalman Heatpipe destekli bir soğutucu çözümü eklemiştir.
* Tr de mevcuttur

Aopen Ao-700-

* Epsilon tabanlı psdur.
* Epsilon özellikleri aynen geçerlidir.
* Trde mevcuttur

Antec Trio&Neo-HE ürün grubu

* Seasonic üretimidir fakat daha düşük kalite kompenetler kullanışmıştır.
* Neo He modeli modülerdir.
* Ati Cf ve Nvidia Sli sertifikasına sahiptir.
* Tr de mecvuttur

Thermaltake Toughpower ürün grubu

* Cwt üretimidir.
* Oldukça stabildir.
* Hem modüler hemde klasik şekilde marketlenmektedir.
* Nvidia sli ve Ati Cf sertifikası
* Trde yaygın oalrak bulunur

OCZ Mod-Stream ürün grubu

* Topower üretimidir
* Modülerdir.
* klasik topower özelliklerine sahiptir.
* Tr de bulunmamaktadır

X-Clio GreatPower ürün grubu

* Cwt üretimidir.
* Nvidia sli ve Ati Cf sertifikası
* Cwt ürün özellikleri mevcuttur.
* Tr de bulunmamaktadır

Tamamen şahsi görüş ve tecrübelerimden oluşturmuş olduğum bir listedir.Zamanla yeni ürünler listeye eklenecektir.

Faydalı olucağını düşündüğüm psu calculatorüde ekledim.Kullandığınız kompenentleri seçerek kaç Wlık Psuya ihtiyacınız olduğunu gösteren çok güncel bir hesaplayıcı..Dikkat etmeniz gereken hesaplama sonucu çıkan değere en az %10 luk(ki calculatorda buton mevcut) bir ekleme yapmanız gerekir..bu kalibrasyon değeri sizi peake karşı koruyacak ve psunuzun sürekli tam kapasite çalışmasını engelleyecektir..Çıkan sonucu değerlendirirken lütfen sadece W değerine bakmayanız lakin bu yanıltıcı olacaktır çünkü güncel kompenentler neredeyse tamemen +12v railini kullanmaktadır (yeni psuların ağırlıklı olarak +12v kullanılmasını nedeni)yani 500w sadece 18-22A +12v ra,lini veren bir psu yerine yine 500w ancak 30+A +12v verebilen psu tercih etmelisiniz…

PC yi zamanli acmak

uzun zamandir bu konuda sorulan sorulara yanit arayanlar icin bu bilgiyi paylasmak istedim. Kücük ama, benim gibi bütün gün baska baska yerlerde bulunan birkac pc ile ugrasan kardesler icin güzel bir bilgi.

sorulara gecelim:
soru 1-) PC mi her sabah saat 08:00 de otomatik olarak nasil acarim?
soru 2-) PC me kapali halde sifre girerek nasil acarim? (sifre girilmeden pc acilmasin)
soru 3-) PC min mausuna tiklayarak yatagimdan kalkmadan acmak istiyorum, bunu nasil yaparim?
soru 4-) PC mi tek bir tusa basarak nasil acarim?

cevaplar:
Tüm cevaplar BIOS da, bunun icin pc yi yeniden baslatip delete veya anakart cinsine gore F2 ye basiyoruz.Karsimiza gelen ekranda,
’INTEGRATED PERIPHERALS’ bölümüne giriyoruz ve ’Power On Function’ ayarını buluyoruz. Öntanimli olarak "buton only" seceneginin aktif oldugunu görüyoruz.

cevap 1-) "KB POWER ON DATE" secenegini buluyoruz, istersek girdigimiz saat ve dakikada her gun/hafta/ay/yil periyodik olarak pc yi acabilir, istersek bu ayari tek bir gun icin yapabiliriz.

cevap 2-) "KB POWER ON PASSWORD" secenegini secip istedigimiz bir sifre veriyoruz.
NOT: sifreyi unutursaniz geri getirmek mumkun olmaz, dolayisiyla yapacaginiz islem bios u sifirlamak, bunun icin bilgisayar kapali haldeyken tum elektrik baglantilarini ayirip, bios pilini cikararak anakart uzerindeki bios yuvasinda bulunan arti ve eksi kutuplari bir elfeneri lambasi vasitasiyla birlestirmek (lamba buyuk ihtimalle yanmaz ama icerdeki enerjiyi cekmis olur), herhangi bir metal parcasi ile de kisa devre yaptirabilirsiniz ama anakartta olusabilecek sorunlardan mesul degilim, ayrica bios pilini cikardiginiz zaman 5 dk sonra bios u resetlenen anakartlar da mevcut, ya da eger hicbiri olmadiysa tek seceneginiz bios pilini cikartip 72 saat beklemek, bilgisayar tamirleri ile ugrasirken bu tur sorunlarla cok karsilastigim icin biliyorum, eger 72 saat sonra bios unuz eski haline gelmediyse bilgisayarinizda bir ariza var demektir (konuyla alakasi olmayan bir ariza).

cevap 3-) "buton only" secenegini "mouse left" ya da "mose right" olarak degistirin.

cevap 4-) "buton only" secenegini "herhangi bir tus" (ingilizcesi aklima gelmiyor su an, saat sabah 6) olarak degistirin.

ÖNEMLI NOT: 2000 den eski pc lerde (MMX, celeron 500 MHz vs..li pc ler) ayar uygulaniyor ama bazilarinda pc kesinlikle acilmiyor, buna dikkat edin, böyle bir durumla karsilasirsaniz "cevap 2’nin Notu"nu okuyun.
eh biraz da dua ederseniz makbule gecer.
selametle

RAM mi yetmiyor ? caresi burada…

Bilgisayarinizin ram`i yetmiyor mu?
ram` almayacaksaniz eger
buyrun bu islemi yapalim. buyuk olcude ihtiyacinizi giderebilir.

bu islem;

harddiskinizin ornek olarak 500 MB veya 1GB`ini Sanal ram olarak kullanmanizi saglar.

box da belirtiginiz miktak kadar harddiskinizde bir yer ayrilir ve buraya bilgi yazamazsiniz.

maximum ve minumum degerini ayni vermenizi onermemim nedeni;
bilgisayariniz zaten sizin verdiginiz maximum degeri bu islem icin ayiracak ve ayirdigi bu bolume dokundurtmayacak.

siz 500 MB olarak belirtirseniz, fiziksel ram`in yetmedigi noktada, isletim sistemi bu 500 MB lik bolumden ihtiyaci oldugu kadarini kullanacaktir.

NOT: bu islem, fiziksel olarak harddiskinizi kullanir, harddisk performansinizda az da olsa dusus olabilir. defrag`i ( disk birlestiriciyi) daha fazla kullanmaniz gerekebilir
5400 rpm harddisklerde kullanilmasi tavsiye olunmaz.

Yazının tamamını okuyun »

Avrupa Birliği 6. Çerçeve Programı kapsamında yürütülen, 48 ortaklı WearIT@Work (Giyilebilen Bilgisayar) projesiyle bilgisayarlar, endüstriyel ortamlardaki kıyafetlere entegre edilecek şekilde tasarlanmaya başlandı.Kemer ve ceket gibi aksesuarlarla kullanılabilen en fazla 500 gram ağırlığındaki sistem, gösterge, kamera, bilgisayar, alıcı ve güç kaynağından oluşuyor. Gelecek yıl tamamlanacak projenin, otomotivden sağlığa, itfaiyeden uçak yapımına kadar çeşitli işkollarında yaygın kullanılması bekleniyor.
İki yıl önce onaylanan proje gelecek yıl tamamlanacak. Projenin Türkiye’deki tek ortağı olan Mobilera Bilişim ve İletişim Teknolojileri’nin en önemli rolü, sistemin çekirdeğini oluşturan haberleşme servislerinin tasarımında ve geliştirilmesinde alıyor.

Giyilebilen bilgisayarlar, rahat kullanımları, anlaşılır yazılımları ve esnek özellikleriyle çalışanların kolayca adapte olabileceği aygıtlar.
Yeni bilgisayarlar sık eleman değişimi yaşanan otomotiv sektöründe yeni elemanların eğitimindeki sorunları çözecek, hastanelerde teşhis ve tedavide, doktorların hastane personeliyle rahat, hızlı ve hatasız her türlü iletişiminde, tüm işlemlerin sesli ve görüntülü olarak dijital kayıt altına alınmasında kullanılacak.
Yangında da işe yarıyor
Giyilebilen bilgisayar, uçak ve helikopterlerde çalışanları sesli ve görüntülü komutlarla yönlendirecek, çalışanın yaptığı işlemleri kaydedecek. İtfaiye teşkilatında uygulandığındaysa, yoğun duman ve sıcaklık gibi görüş alanı düştüğü koşullarda kullanıcıyla merkezin bağlantısını devam ettirecek.
Giyilebilen bilgisayarlar çeşitli sensörlerle geliştirilen donanımlarla çalışıyor. Kullanıcının hareketleri, ortam koşulları ve bilgileri algılanıyor ve karar verme ve yorumlama uygulamalarıyla anlamlı bilgilere dönüştürülerek giyilebilen ekipmanlara aktarılıyor.

Ekranı gözde taşıyor
Donanımlar arasında, ekran görüntüsünün gözlük şeklinde gözün önüne getirilmesini sağlayan giyilebilen başlık, kemer olarak takılabilen taşınabilir bilgisayar, otomotiv sektöründe kullanılan sensör yüzeyli eldiven gibi parçalar var.
Üç beş yıl sonrasının teknolojilerinin geliştirildiği işbirliklerini destekleyen AB Çerçeve programları katılımcılarına teknolojik işbirliği konsorsiyumlarına giriş hakkı tanıyor.

Alıntı

Dijital Sertifikalar

Giris

Bu yazida dijital sertifikalari ele alacagim. Oncelikle belirtmek isterim ki bu konuda pratik bir deneyimim yok. Teorik olarak aklimda kalanlardan bahsetmek istiyorum. Ayrica terminolojide de bazi hatalarim olabilir. O yuzden yapici elestirileri bekliyorum. Son olarak, anlatimim pek saglam degil, o yuzden simdiden ozur dilerim.

Ali ile Fatma’nin drami

Ali ve Fatma birbirini cok seven iki genc, fakat aileleri birbirine dusman. Aileleri Ali ile Fatma’nin bulusmasini engellemek icin gencleri eve kapatiyorlar. Genclerin tek iletisim kurabilecekleri arac internet. Fakat Ali ile Fatma’nin internete gonderdigi her veri aileleri tarafindan loglanip saklaniyor, ve dikkatlice inceleniyor.

Kapali anahtarli kriptografi (Private Key Cryptography)

Buna simetrik kriptografi de denir.

Diyelim ki Ali Fatma’ya bir mail gonderecek, fakat mailin baska birilerinin eline gectiginde okunabilmesini istemiyor. Bu yuzden Ali maili sifrelemek zorunda. Ayrica mail Fatma’ya ulastiktan sonra Fatma’nin bu maildeki sifreyi cozebilmesi lazim. Ali ile Fatma bir SIFRELE ve COZ algoritmasinda anlasiyorlar. Bu algoritmalar icin sunlar gecerli:

• Ali ve Fatma’nin elinde SIFRELE ve COZ algoritmalari mevcut.
• COZ(SIFRELE(X)) = X

Ali Fatma’ya SIFRELE(Mail) degerini gonderiyor. Fatma aldigi degeri COZ(SIFRELE(Mail)) diyerek Mail degerine ceviriyor. Loglarda SIFRELE(Mail) degeri mevcut, fakat aileler COZ algoritmasini bilmedikleri icin Mail degerine ulasamiyor.

(not: pratikte onemli olan SIFRELE ve COZ algoritmasinda anlasilmasindan cok bu algoritmalarin hangi anahtar kelime ile calisacaklari hakkinda anlasilmasi. Biz burada bu anahtar kelimenin SIFRELE ve COZ algoritmalarinin bir parcasi oldugunu varsayiyoruz.)

Acik anahtarli kriptografi (Public Key Cryptography)

Buna asimetrik kriptografi de denir. Kapali anahtarli kriptografide Ali ve Fatma bir SIFRELE ve COZ algoritmasinda anlasmaliydilar. Fakat burada bir sorun vardi: nasil? Eger bu yine internet uzerinden gerceklesecekse aileler loglardan SIFRELE ve COZ algoritmasina ulasacaklar, ve bu sekilde sifreli mailleri kolayca cozecekler.

Bu sorun kapali anahtarli kriptografi kullanmak yerine acik anahtarli kriptografi kullanarak cozulebilir. Fatma kendine biri kapali, biri acik olmak uzere iki tane sifreleme algoritmasi yaratir. Bu algoritmalara kapali anahtar (F-) ve acik anahtar (F+) diyecegiz. Bu algoritmalar icin sunlar gecerlidir:

• Sadece Fatma F- anahtarina sahiptir
• F+ anahtari herkese aciktir, dolayisiyla Ali’ye de.
• F-( F+( X ) ) = X = F+( F-( X ) )
• Kimse F+ anahtarindan yola cikarak F- anahtarina ulasamaz.

Ali Fatma’nin acik anahtarini (F+) bilmektedir. Ali Fatma’ya yazacagini F+(Mail) diye sifreleyip Fatma’ya gonderir. Fatma aldigi mesaji F-(F+(Mail)) yontemiyle Mail degerine cevirir.

Ailelerin elinde simdi Fatma’nin acik anahtari (F+) ve loglara gecmis olan F+(Mail) degeri var. Fakat bunlar Mail ifadesini olusturmak icin yeterli degil.

(not: yaygin kullanilan bir acik anahtarli kriptografi algoritmasina ornek olarak bakiniz: RSA)

Elektronik imza

Bir onceki kisimda Ali ile Fatma’nin gizlice haberlesme sorununu hallettik. Fakat bir sorunumuz daha var. Ali’nin ailesi Fatma’ya Ali’nin agzindan yaniltici mailler gonderiyor. Ali ile Fatma’nin bu soruna bir cozum bulmasi lazim. Fatma’nin Ali’den bir mail aldiginda "evet, bu mail Ali’den" diyebilmesi lazim, veya baska bir deyisle Ali’nin attigi mailleri bir sekilde imzalamasi lazim.

Burada yardima yine acik anahtarli kriptografi kosar. Ali kendine biri acik biri kapali olmak uzere A+ ve A- anahtarlarini yaratir. A- anahtarini sadece Ali bilir, fakat A+ herkese, dolayisiyla Fatma’ya da aciktir. Ali Fatma’ya Mail degeri ile birlikte A-(Mail) degerini de gonderir. Fatma’nin eline Mail ve A-(Mail) degeri ulasir. Fatma A+(A-(Mail)) ifadesini kullanarak, ve bunun Ali’nin gonderdigi Mail ile ayni oldugunu gorerek Mail‘i Ali’nin yazdigindan emin olur. Zira A- Ali’den baska kimsede yoktur, dolayisiyla A-(Mail) degerini Ali’den baskasi olusturmus olamazdir.

Burada dikkatleri bir seye cekmek gerekiyor. Mesajin gizliligi icin gonderilen deger K+(Mesaj), fakat mesajin imzalanmasi icin gonderilen deger K-(Mesaj) ve yaninda Mesaj (bunu K-(Mesaj) & Mesaj diye ifade edecegiz).

Kisaca Ali’nin gonderdigi mesajda her iki guvenlik onleminin nasil alindigini ozetleyelim:

• Ali’nin elinde A-, A+ ve F+ var
• Fatma’nin elinde F-, F+ ve A+ var
• Ali Fatma’ya F+( A-(Mail) & Mail ) degerini gonderir.
• Fatma F- (F+( A-(Mail) & Mail ) ) sayesinde A-(Mail) & Mail degerine ulasir. A+ (A-(Mail)) degerinin Mail degeriyle ayni oldugunu musahade ederek Mail‘in Ali’den geldigine ikna olur.

Peki alilelerin elinde ne var? A+, F+, ayrica loglardan edindikleri F+( A-(Mail) & Mail ). Aileler F-‘yi bilmedikleri icin A-(Mail) & Mail degerine ulasamazlar, dolayisiyla Mail‘i okuyamazlar. Ali’nin dilinden Fatma’ya KotuMail degerinde bir mail yazmak istediklerini dusunelim. A- degerini bilmedikleri icin A-(KotuMail) & KotuMail degerini olusturamazlar, boylece Fatma’yi kandiramazlar.

Sertifikalar

Hersey guzel. Fakat bir sorun daha var. Ali ile Fatma’nin A+ ile F+ algoritmalarini birbirlerine ulastirmis olmalari gerek. Fakat burada kapali anahtarli kriptografideki anahtar paylasma problemi ile yeniden karsilasiyoruz: ya isin en basinda Ali’nin ailesi Fatma’ya A+ diye kendi anahtarlarini yutturmussa ve boylece Fatma’yi kandirmaktaysa? Tam tersi de olabilir tabii ki, Fatma’nin ailesi kendi urettigi bir anahtari Ali’ye F+ diye yutturmus olabilir.

Burada yardima Ali’nin Guven amcasi yetisiyor. Guven amca cok iyi yurekli, kasabada herkesin sozune guvendigi biri. Kendini kasabadaki insanlarin guvenli bir sekilde iletisim kurmasina adamis. Kasabada herkes Guven amca ile tanisip ona K+ anahtarini bildiriyor. Ali ile Fatma da zamaninda (birbirleriyle tanismadan once) guven amcaya A+ ve F+ anahtarlarini bildirmisler.
Guven amca da bir acik ve bir kapali anahtara sahip: G+ ve G-. G+ herkese acik. Guven amcanin bu onemli misyonundan dolayi kasabada herkes G+ anahtarini ezberlemis durumda.

Isteyen Guven amcaya birinin acik anahtarini soruyor, ve Guven amca ona acik anahtari imzalayip veriyor. Mesela Fatma Guven amcadan Ali’nin acik anahtarini istediginde guven amca ona sunu yolluyor:

Mesaj & G-(Mesaj)

Mesaj degerinin icerigi su sekilde: "Guven sertifikacilik Ali’nin acik anahtarinin A+ oldugunu tasdik eder. Ülker Dankek. Kek dünyasında tek!"

Fatma G+(G-(Mesaj)) ifadesinin degerinin Mesaj oldugunu musahade ederek Mesaj‘in iceriginin guvenilir olduguna karar verir. Mesaj’in iceriginde (ticari kaygilarla araya sikistirilmis olan seyleri bir kenara birakirsak) Ali’nin acik anahtari yazmaktadir. Boylece Fatma guvenilir bir sekilde A+‘ya ulasmis olur.

(not: gercek hayattaki Guven amca icin bakiniz: Certification Authority)

Gercek hayattan bir ornek

Burada Belcika’daki dijital kimlik kartlarindan bahsetmek istiyorum. Fakat bu konuyu cok fazla bimedigimi tekrar etmek isterim, burada yapacagim sadece fikir vermek. Bazi seyler kendi hayal urunum olabilir!

Belcika’da devletin kendine ait acik ve kapali bir anahtar cifti var: D+ ve D-. D+‘yi herkes biliyor, fakat D- devlet sirri (onceki paragrafa bir daha bak!).

Devletin vatandaslarina verdigi kimlikler dijital. Bu kimliklerde salt okunur sekilde sunlar kayitli: ad, soyad, vatandaslik numarasi (id), vs. Ayrica X kisisine kimligi verilirken onun icin bir X+ ve X- anahtari uretiliyor. Kimlik kartinda X+ devlet tarafindan sertifikalanmis sekilde kayitli (yani Cert == "id vatandaslik numarali kisinin acik anahtari X+ ‘dir." olmak sartiyla Cert & D-(Cert) ). Bu bilgiler bir kart okuyucusu sayesinde rahatlikla okunabiliyor.

Kartta ayrica vatandasin X- anahtari da kayitli, fakat kart okuyucusu tarafindan okunamiyor. Fakat vatandas kart okuyucuya kartin PIN kodunu girerek herhangi bir mesaji X- anahtariyla sifreleme imkanina sahip.

Simdi bir web uygulamasinin karsidaki kisinin 1234 vatandaslik numarali kisi oldugundan emin olmasi gerektigini dusunelim. Bu nasil saglanabilir?

• Uygulama kullaniciya rastgele bir sayi uretip (R) gonderir
• Kullanici kimlik kartini kart okuyucuya sokar
• Kart okuyucu Cert & D-(Cert) degerlerini kart okuyucudan okur
• Kullanici kart okuyucu sayesinde R degerini X-(R) olarak sifreler. Daha once de anlatildigi gibi bu durumda kart okuyucu once kullaniciya PIN kodunu sorar.
• Web uygulamasina X-(R) ve Cert & D-(Cert) degerleri gonderilir.
• Web uygulamasi devletin D+ degerini zaten biliyordur, D+(D-(Cert)) degerinin Cert degerine esit oldugunu musahade ederek Cert degerinin iceriginin guvenilir olduguna ikna olur.
• Cert == "1234 vatandaslik numarali kisinin acik anahtari X+ ‘dir." oldugu icin, X+ degerini ogrenir.
• X+(X-(R)) degerini hesaplar. Bunun urettigi R degeriyle ayni oldugunu musahade ederek karsidakinin 1234 kisisi olduguna ikna olur.

Elektronik imza da benzer sekilde calisir. X kisisi bir dokumani (M) imzalarken karsiya M & X-(M) ve Cert & D-(Cert) degerlerini gonderir (not: Cert & D-(Cert) degerinin gonderilmesi sart degildir aslinda, onu karsi taraf devlete de sorabilir). Karsi taraf Cert icinden X+ degerini bulur. X+(X-(M)) degerinin M‘e esit oldugunu musahade ederek X-(M) degerini X‘den baskasinin uretmis olamayacagindan emin olunur.

Sonuc

Buradan ne sonuc cikar bilmiyorum. Bu paragrafi dokuman pat diye bitmesin diye koydum. Ha, bu yazidan belki sunu cikarabiliriz: reklam sektorunden kurtulus yok.

Yazar

Mehmet Yavuz Selim SOYTURK
Mehmet [nokta] Yavuz [nokta] Selim [beygir] gmail [nokta] kom